publikacje

Wróć do listy

Klementyna z Tańskich Hoffmanowa do Józefy Lach Szyrmy, 11.12.1833

Hoffmanowa rozpoczyna swój list od wytłumaczenia, dlaczego długo nie pisała. Dalej opowiada o poważnych problemach zdrowotnych – zrobił jej się guz pod ramieniem. Pisze o bólu i osłabieniu, które z tego powodu odczuwa. Jej mąż kontaktował się z najlepszymi lekarzami i wszyscy zalecili operację. Autorka pisze, że ten zabieg najprawdopodobniej odbędzie się jeszcze pod koniec roku. Guz jest mały i położony w dobrym miejscu, więc ma nadzieję na szybkie wyzdrowienie. Józefa Szyrma jest jednyną z niewielu osób, które o tym wiedzą. Hoffmanowa prosi ją o dyskrecję. Pisze, że przy tak częstej korespondencji, ma potrzebę mówienia jej wszystkiego. Będzie więc pisać jej na bieżąco o swoim stanie zdrowia. Żałuje, że Szyrmowa nie może przyjechać do Paryża wesprzeć ją w chorobie. Listy, które od niej dostaje, częściowo wypełniają jej nieobecność.

Autorka wspomina o przedsięwzięciu Krystyna Szyrmy, wzmiankowanym w poprzednim liście od niego. Jest zdania, że jego plan może się nie powieść ze względu na brak pieniędzy, z którym borykają się emigranci z Polski, oraz ze względu na sposób myślenia Szyrmy, który mógłby nie znaleźć powodzenia u emigrantów z północy, których w Anglii jest najwięcej. List nie wyjaśnia dokładnie, czego dotyczył pomysł, ale wynika z niego, że chodziło o założenie placówki edukacyjnej. Prosi o wzięcie pod uwagę jej planu, który wyłożyła im w ostatnim liście. Odpowiedź, która od nich nadeszła, była tak skromna, że jest skłonna przypuszczać, że list ten do nich nie dotarł. Ludzie, z którymi rozmawiała o tym pomyśle, doradzili jej jego realizację we Lwowie, ze względu na bliskość Podola, gdzie mieszka wielu bogatych Polaków, a nie ma zbyt wielu możliwości na dobrą („wykwintną”) edukację dla ich córek.

Dziękuje Szyrmowej za opis podróży, opis życia w Anglii, oraz za wieści o dzieciach. Cieszy się, że jej córka lubi czytać, ale ostrzega adresatkę, czerpiąc z własnego doświadczenia, żeby nie czytała rzeczy, których nie może jeszcze zrozumieć. Ponadto stwierdza, że duża chęć do czytania jest u dziewczynek przykrywką dla lenistwa. Gdyby matka Hoffmanowej nie zabrała jej z miejsca, gdzie pozwalano jej dużo czytać, nie potrafiłaby być kobietą, ani „użyteczną” pisarką. Nauka powinna mieć u kobiety drugie miejsce. Zauważa, że we Francji wiele kobiet zajmuje się zarobkowo malarstwem, literaturą i muzyką. Hoffmanowa uważa, że na takiej pracy kobiet traci ich rodzina; nie dają sobie rady z podwójną rolą. O wiele łatwiej mają kobiety niższego urodzenia, które zajmują się między innymi szyciem. Praca krawcowej jest o wiele mniej wymagająca, niż praca pisarki czy malarki. Autorka nie potępia zajmowania się pisarstwem przez kobiety, ale lepiej by wypływało to z natchnienia, a nie z konieczności zarabiania.

Hoffmanowa wspomina list od Szyrmowej, w którym ta wzmiankuje, że chciałaby pisać dziennik. Autorka bardzo popiera ten pomysł, dodaje również, że będzie starannie przechowywać listy od niej, które mogą być w tym pomocne.

 

Współautorzy: 
Inny tytuł: 
List 8. z 11 grudnia 1833 r.
Miejsce powstania: 
Paryż
Opis fizyczny: 
4 s.; k. 11-12
Postać: 
składka podwójna
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
dostępny mikrofilm, dostęp do oryginalnego listu zastrzeżony
Data powstania: 
1833
Stan zachowania: 
drobne plamki i skreślenia, ale większość listu czytelna
Sygnatura: 
sygn. 2442, mf. 01283
Tytuł kolekcji: 
Papiery po Leonardzie Niedźwieckim
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Data dzienna: 
11 gru. 1833
Osoba, której dotyczy treść: 
Główne tematy: 
Choroba; pisanie kobiet; praca zawodowa kobiet.
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
1833
Nośnik informacji: 
mikrofilm
Gatunek: 
list