publikacje

Wróć do listy

Dzienniki i listy 1944-1947

Krystyna Rodziewicz opisuje przede wszystkim życie codzienne najpierw w Altenburgu, później w Oberlangen, gdzie uwięzione kobiety starają się prowadzić w trudnych warunkach normalne życie: obchodzą imieniny, Andrzejki, na święta Bożego Narodzenia przygotowują przedstawienie, organizują lekcje,  wykłady dotyczące historii Polski oraz koncerty - w świetlicy mają dostęp do fortepianu. Mogą pisać listy lub pamiętniki, grać w karty, dużo rozmawiają ze sobą. Tworzą zażyłe relacje, czemu sprzyja dzielenie trudnego losu i małej powierzchni mieszkalnej. Czekają na paczki i listy z domu.

Zapiski dotykają różnorodnych kwestii. Są tu opisy współlokatorek z pokoju: Anny (Hanny) Koniecznej (ps. Kaśka), Jadwigi Lachowskiej (ps .Muszka), Barbary Zybały (ps. Baśka), rozważania o ludzkim losie i odwieczne pytanie - dlaczego zło dotknęło właśnie nas w wymiarze jednostkowym i jako naród, ale też informacje o osłabieniu, głodzie, wszach. Odnotowywane są plotki i pogłoski, które wypełniają życie obozowe: za tydzień skończy się wojna, przyszły paczki z Czerwonego Krzyża. Niekiedy diarystka prowadzi w pamiętniku rozmowy z matką lub z przyjaciółkami z Warszawy; zdarza się, że ich celem jest ułatwienie podjęcia decyzji. Wspomina i przelewa na papier swą tęsknotę do matki, Mokotowa, Warszawy i Polski. Ta tęsknota za przeszłością skłania ją do pisania (k. 17). Dodaje, że podczas rewizji 27 XII 1944 zabrano jej pamiętnik pisany wcześniej w Mühlbergu - co wzbudziło gniew i żal. Napomyka, że są dobrze traktowane: Wojsko odnosi się do nas przychylnie" (k.4), tylko ludność cywilna w Altenburgu patrzy z nienawiścią: "Sypią się w naszym kierunku obraźliwe epitety" ( k.4).Czasem przedstawia bardzo szczegółowy przebieg dnia: wstawanie, mycie, sprzątanie, gotowanie. Zauważa, że rozwija talent kulinarny. Relacjonuje, jak wygląda praca w kuchni, gdzie przez pewien czas jest zatrudniona.

Opisuje niecierpliwość wyczekiwania na koniec wojny i dzieli się emocjami z dnia wyzwolenia obozu przez wojska alianckie 12 kwietnia 1945. Od tego momentu snuje refleksję nad swoją przyszłością, której niekiedy się obawia, innym razem tryska optymizmem: "Jestem pewna, że sobie radę dam i życie ułoży mi się pomyślnie." Jest młodą dziewczyną, zatem opisuje swoje pierwsze doświadczenia (tańce, bale, pocałunki itp). Wyznaje, że spojrzenia przechodniów sprawiają jej przyjemność, ale jest przekonana, że ma "białe. tłuste ciało, obwisłe piersi i niezgrabne nogi, i nieładne zęby. Czasem czuję żal do natury i strach, że się nikomu nie spodobam." 

Charakteryzuje swoje losy po opuszczeniu stalagu: kilka tygodni spędza w Holandii, gdzie czeka na wyjazd do Anglii - w Wilmslow k/Manchesteru bierze udział w kilkutygodniowym kursie przygotowawczym do pracy w Women's Auxiliary Air Force [służba pomocnicza kobiet dla sił lotniczych]; po jego ukończeniu pracuje na stacji kolejowej w Sealand ( w pobliżu Liverpoolu), od września 1945 - w warsztacie w dziale elektrycznym.  Ostatni zapis z kwietnia 1946 w czasie pobytu w Paryżu brzmi bardzo optymistyczny: "Świat się do mnie uśmiechał."

W zapiskach często pojawia się kwestia powrotu do kraju: "Ja już nie mogę. I nie wiem, czy to słabość, czy męstwo, czy zdrada, czy obowiązek, ale ja chyba wracam "(26 08 1945). Ważnym wątkiem staje się tęsknota za krajem: diarystka wspomina kwiaty smółki, której było tak dużo, w miejscowości, gdzie spędzała wakacje i szum drzew w Żabieńcu [wieś w pobliżu Piaseczna]. Istotnym motywem są reminiscencje z powstania: " Czy to możliwe, że to już minął ten cudny wyczyn - powstanie? - pisze 30 VIII 1945. "Jestem ciągle pełna sierpnia i pijana nim."

Notatki są sporządzane regularnie, co dwa, trzy dni, czasem codziennie. Przyznaje, że to dziwne, ale musi pisać [chodzi o dziennik]. 

 

Miejsce powstania: 
Altenburg, Oberlangen, Sealand
Opis fizyczny: 
k.103,104-111 niezapisane; 20 x 16 cm, 19 x 15,5
Postać: 
zeszyt
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
zasób jest dostępny
Data powstania: 
1946
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
akc. 12588
Uwagi: 
atrament czarny, ciemnoniebieski, zielony, także ołówek; papier szarawy w linie; dużo skreśleń, całe akapity starannie zamazane, aby nie można było ich przeczytać
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Data dzienna: 
14 kw. 1946
Główne tematy: 
1. Życie codzienne w obozie jenieckim. 2. Dziennik - rodzajem ucieczki od obozowej rzeczywistości. 3. Powstanie Warszawskie - życiową przygodą. 4. Powojenny powrót do kraju - dylematy
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1944 do 1946
Nośnik informacji: 
papier
Gatunek: 
dziennik/diariusz/zapiski osobiste