publikacje

Wróć do listy

Dzienniczek

Dwa zeszyty dziennika osobistego Poli Gojawiczyńskiej. Początkowe karty pierwszego zeszytu dotyczą lat przed 1948 rokiem. Autorka odnotowuje m.in. datę ślubu córki Wandy (7 listopada 1945 roku), jej wyjazd z mężem do Sztokholmu (w czerwcu 1946 roku), informacje o przekładach „Dziewcząt z Nowolipek”, a także o narodzinach wnuka Jacka. Do przeszłych lat powraca także okazji robienia wypisów z „Gazety Polskiej” z 1938 roku (w ramach przygotowań do kolejnej powieści) – zauważa, jak trudny był to rok ze względu na sytuację polityczną („to wysoka klasa cynizmu”, k. 16v) i doniesienia obyczajowe (morderstwa, samobójstwa). W nielicznych miejscach dopiskich z kolejnych lat, liczne skreślenia. Niewiele odniesień dotyczy samego diariuszowania, np. „Kiedyś przejrzałam ten kajet jednym tchem i zdumiałam się, iż kuchty zajmują w nim tyle miejsca” (k. 44v; w istocie, wiele fragmentów w dzienniku odnosi się do problemów Gojawiczyńskiej z pracującymi u niej gosposiami).

Fragmenty dziennika o dużych walorach literackich, niekiedy fragmentaryczne, lakoniczne, niekiedy jednak rozbudowane i przemyślane. Są tu m.in. szkice nowel, ale też zaczątki przekreślone, np. „Niemowlę” – o wnuku Jacku, fragment pisany po odwiedzinach w domu Nadzinów. Borykała się autorka z trudnościami materialnymi. Z dużym trudnem przychodzi też Gojawiczyńskiej w tym okresie własna twórczość – czuje niemoc, boryka się z „trudnościami materiału”. Wspomina, że dużym ułatwieniem byłaby dla niej bliska osoba, motywująca do pisania – jak Anna Kowalska dla Marii Dąbrowskiej. Pisarski wymiar dziennika przejawia się w notatkach o własnych opublikowanych utworach, a także w szkicach przyszłych utworów zamieszczanych w dzienniku. Pod koniec 1948 roku zerwała współpracę z Czytelnikiem ze względu na ingerencję cenzury w utwór „Stolica”. Ostatecznie rozmowy trwały nadal – na temat wydania „Stolicy” bez skreśleń i o wznowieniu „Domu na skarpie”.

Wspominała autorka wiele o relacjach z córką chorobie, samotności. Czuła, że się oddala od córki, która mieszka z rodziną w Warszawie: „(...) uderzyły mnie wielkie zmiany w naszej rodzinnej sytuacji. Ona już jest daleko oe mnie, tak daleko, jak nigdy. Czy wmówiono w nią, że jestem beznadziejnie stracona? Długo płakałam”(k. 12r). Poczucie osamotnienia wywołują w Gojawiczyńskiej wizyty w warszawskim domu córki – czuje się tam „jak uboga krewna”, uderza ją daleko posunięta oszczędność córki. Dodatkowym powodem napiętych relacji z Wandą jest stosunek Gojawiczynskiej do wnuka Jacka – rodzice i pielęgniarka niechętnie akceptują to, jak opiekuje się nim pisarka. Ciosem staje się dla Gojawiczyńskiej decyzja Nadzinów o kolejnym wyjeździe do Szwecji.

Krytycznie wypowiada się o środowisku literatów – gani ich za brak intelektualego polotu („za wyjątkiem osobliwej a bezpłodnej mądrości Nałkini”, k. 13r). Gojawiczyńska zamieszcza w dzienniku nieliczne treści o tematyce politycznej, dość lakoniczne, ograniczające się do odnotowania faktów, choć niekiedy zdradzające jej zaintresowania (np. gdy  zauważa, że w prasie ie pisze się o sytuacji w Chinach, a tematem glównym jest konflikt Albanii z Jugosławią). Ostatni wpis w dziennku (zeszyt pierwszy) z datą 12 listopada 1960 roku (przedostatni z 19 września 1949) – zmieniony charakter pisma, słabo czytelny. Pisarka wspomina, że skrzywdzono jej córkę. Zarzuca sobie, że mimo miłości do Wandy krzywidzła ją, chora i z powodu braku równowagi.

Drugi zeszyt dziennika stanowi kontynuację pierwszego – rozpoczyna go wpis dotyczący wnuka Jacka i to jemu według deklaracji autorki ma być poświęcony. Po tej pierwszej notatce jednak pojawiają się kolejne datowane, zawierające zapiski o charakterze osobistym, prowadzone podczas pobytu w Czechosłowacji, później w Warszawie i Oborach. Kontyunacja wątków z poprzedniego tomu, przy czym rzadziej pojawiają się zapiski dotyczące trudnyh relacji z córką. Zły stan zdrowia. Ostatni wpis pochodzi z 3 stycznia 1962 roku.

Autor/Autorka: 
Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
Zeszyt pierwszy: 20,5 x 15 cm; k. 45; zeszyt drugi: 21,5 x 16 cm; k. 16
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
Od 1948 do 1962
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
II.10248
Uwagi: 
Czarny, niebieski atrament; wyrwane kartki z przełomu października i listopada 1948, z przełomu stycznia i lutego 1949.
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Osoba, której dotyczy treść.: 
Główne tematy: 
twórczość pisarska, relacje z córką, starość, osamotnienie, problemy finansowe, rodzina
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1938 do 1962
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
dziennik/diariusz/zapiski osobiste