publikacje

Wróć do listy

Klementyna z Tańskich Hoffmanowa do Józefy Lach Szyrmy, 06.07.1835

Klementyna Hoffmanowa pisze, że przed odpisaniem na list Szyrmowej zawsze czeka na wiadomości z kraju. Tym razem ma tylko kilka słów od cioci Weiglowej (Justyna Weigel, siostra matki Hoffmanowej, Marianny Tańskiej), której doniesienia o najważniejszych wydarzeniach w rodzinie streszcza w liście, i obszerny list od siostry, który przesyła adresatom do przeczytania, z prośbą o późniejszy zwrot.

Hoffmanowa pisze, że byli ostatnio przejęci w Paryżu sprawą panny Morell i pana La Ronciere'a (Była to wówczas bardzo głośna sprawa. Młoda dziewczyna, córka generała de Morell oskarżyła porucznika de la Ronciere'a o atak nożem i duszenie. Po skazaniu porucznika na karę 10 lat więzienia okazało się, że dowody świadczące przeciwko niemu zostały sfabrykowane). Przypominały się jej czasy – jak to ujęła – „rewolucji naszej”. Czytała chciwie wszystkie dzienniki. Skazanie mężczyzny, chociaż bez dowodów, wydaje się jej sprawiedliwe. Zna osoby, które od dawna bywają w domu państwa Morell i chwalą staranne i pobożne wychowanie ich córki. Jej matka jest młodą jeszcze i lubiącą się podobać kobietą. Jej „lekkość”, jak nazywa to Hoffmanowa, jest według niej przyczyną całego nieszczęścia. Niewątpliwie La Ronciere, który „zbałamucił” niejedną kobietę, kochał się w pani Morell, a jej niechęć do niego stała się powodem dalszych wypadków.

Hoffmanowa donosi, że emigrację we Francji zajmuje obecnie kilka rzeczy, między innymi wyprawa do Hiszpanii oraz śmierć kilku osób w Paryżu – Bonawentury Niemojowskiego, Michała Podczaszyńskiego i Aleksandra Świętosławskiego.

Niemojowska po śmierci męża wraca na stałe do kraju. Ma nadzieję wrócić do majątku, który należał bardziej do niej, niż do jej Niemojowskiego. Hoffamowa pisze, że dziwny los spotkał braci Niemojowskich. Stwierdza, że o obojgu nie mówiono zbyt dobrze, ich poświęcenie było ogromne, a koniec życia tragiczny.

Autorka porusza w liście temat Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich, w którym się udziela. Pisze, że sprawy idą całkiem nieźle. Od trzech tygodni prowadzą coś w rodzaju bazaru. W tym tygodniu przypada jej kolej na rolę sprzedawczyni (wymieniają się co tydzień). Sprzedaż idzie bardzo dobrze, zwłaszcza wówczas, gdy sprzedaje księżna. Autorka donosi, że pan Błotnicki pisał do niej, że Szyrmowie pytali o to, w jaki sposób urządzona została ta organizacja. Hoffmanowa podejmuje się zatem opisania struktury towarzystwa. Składa się ono z prezydującej, opiekunek, sióstr, dystrybutorów i sióstr korespondentek. Opiekunkami są nie-Polki, których zadaniem jest dawanie i zbieranie pieniędzy; mogą kiedy chcą przychodzić na sesje i zabierać głos. Siostry to Polki, a ich zadaniem jest bywanie na sesjach, szukanie rozwiązań, dawanie i zbieranie pieniędzy (jeśli mogą), oraz wykonywanie różnych prac. Jednym słowem, pisze Hoffmanowa, ich zadaniem jest „starać się o pomyślny byt Towarzystwa i o pomyślne iego owoce”. Celem korespondentek jest również przysyłanie pieniędzy, o ile są w stanie, ale także przedstawianie osób, które potrzebują pomocy, a którym później owa pomoc jest wręczana. Spośród sióstr wybierane są sekretarki, urzędniczki i ekonomki. Jedna z ekonomek zajmuje się rzeczami do rozdania (bielizna, odzież, obuwie), druga biletami, czyli bonami na „obiady, na bulion, mięso, chleb, drzewo, kąpiele”. Towarzystwo stara się rozdawać dobra raczej w papierach wartościowych, niż w pieniądzach. Dystrybutorzy to kilkanaście osób, których zadaniem jest między innymi informowanie o potrzebach polskich emigrantów. Informacje o proszących o pomoc sprawdzane jest przez drugiego dystrybutora i dopiero potem podejmowana jest decyzja o jej przyznaniu. Dostarczenie rzeczy lub pieniędzy należy do obowiązków dystrybutora. W dalszej części listu Hoffmanowa opisuje w czternastu punktach przebieg sesji Towarzystwa. Na koniec wiadomości gratuluje nagrody Bożence, córce Szyrmów, i prosi adresatkę o długie listy z informacjami o Szyrmowej i jej mężu.

Inny tytuł: 
List 34. z 6 lipca 1835 r.
Miejsce powstania: 
Paryż
Opis fizyczny: 
4 s.; k. 47-48
Postać: 
składka pojedyncza
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
dostępny mikrofilm, dostęp do oryginalnego listu zastrzeżony
Data powstania: 
1835
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
sygn. 2442, mf. 01283
Tytuł kolekcji: 
Papiery po Leonardzie Niedźwieckim
Słowo kluczowe 1: 
Data dzienna: 
6 lp. 1835
Główne tematy: 
Działalność Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich; sprawy paryskiej emigracji; sprawa panny Morell i porucznika La Ronciere'a.
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
1835
Nośnik informacji: 
mikrofilm
Gatunek: 
list