publikacje

Wróć do listy

Aresztowanie i proces młodzieży łomżyńskiej podczas okupacji sowieckiej (17.09.1939-22.06.1941)

Autorka krótko i bardzo rzeczowo opowiada o działaniach młodzieży szkolnej w Łomży w okresie okupacji sowieckiej po 17.09.1939 r. oraz o późniejszych aresztowaniach w tym środowisku.

Wejście wojsk radzieckich na terytorium Polski we wrześniu 1939 r. wywołało silne reakcje łomżyńskiej młodzieży, przeciwstawiające się sowietyzacji kraju. Należało do nich rozlepianie afiszów i ulotek o treści patriotycznej i antysowieckiej, strajki szkolne w dniach rocznic i świąt państwowych, a także niektórych kościelnych, zakłócanie przebiegu mityngów, zabaw, imprez sportowych.  Były to działania spontaniczne, powstające samorzutnie, niemające charakteru zorganizowanego, aczkolwiek były sterowane przez byłych harcerzy, a potem żołnierzy AK, jak hm. Jan Majewski, hm. Władysław Gulanowski, hm. Jan Truskolawski oraz Roman Tercjak. Konsultantem w sprawie gazetek i ulotek była dr Stanisława Osieka. Moralnego wsparcia udzielali im oo. Kapucyni, którzy organizowali nabożeństwa religijno-patriotyczne. Środowisko szkolne było penetrowane przez agentów NKWD (Walenty Titkow, Leon Poraziński), czego rezultatem były aresztowania młodzieży, które miały miejsce od lutego 1940 r. Autorka podaje (niepełną) listę aresztowanych. Sama również znalazła się w tym gronie. Opisuje także zwięźle procesy sądowe, w których zasądzano kary 10 lat pozbawienia wolności, a nawet kary śmierci. Wszystkie wymienione przez autorkę osoby wyszły jednak na wolność w dniu wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej, tj. 22.06.1941 r.

Miejsce powstania: 
s.l.
Opis fizyczny: 
2+2 s. luź.; 30 cm.
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
tak
Data powstania: 
1990
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
AWII/1113
Tytuł kolekcji: 
Kolekcja Wspomnień Archiwum Wschodniego
Uwagi: 
Do wspomnień dołączony jest wykaz osób aresztowanych przez NKWD i sądzonych przez Sąd Wojskowy X Armii ZSRR w Łomży w 1941 r., sporządzony w imieniu całej grupy przez Józefę Pietruszko, z d. Michalak
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Data dzienna: 
7 cz. 1990
Główne tematy: 
okupacja sowiecka w Łomży, działalność patriotyczna młodzieży polskiej podczas okupacji sowieckiej, harcerstwo polskie, inwigilacja przez NKD, procesy sądowe młodzieży polskiej
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1939 do 1941
Nośnik informacji: 
papier
Gatunek: 
pamiętnik/wspomnienia