publikacje

Wróć do listy

Dziennik: 30.06.1897–12.05.1899

Drugi zachowany tom dziennika Marceliny Kulikowskiej obejmuje lata 1897–1899. Notatki mają eklektyczny gatunkowo charakter. Są w nich brudnopisy planowanych utworów lub artykułów publicystycznych, datowane zapiski. Odnotowywane przy wpisach dziennych miejsca świadczą o licznych podróżach, które odbywała Kulikowska, związanych głównie z licznymi odczytami i wykładami, które wygłaszała. Dziennik otwiera notatka dotycząca równego podziału kapitału oraz zrównania kobiet i mężczyzn na polu potrzeb duchowych, zmysłowych czy ekonomicznych. Kwestia ta wydaje się ważna dla Kulikowskiej, przepowiada diarystka w tym miejscu zniesienie poddaństwa kobiet, a zapiski swoje robi, by sprawdzić później, co się z owymi przewidywaniami stało (k. 4v). Notatka zawierająca te właśnie treści została przekreślona, co może sugerować, że stanowiła brudnopis przygotowywanego wykładu. Kulikowska docenia umysł ludzki i potęgę myśli, zaprzecza z kolei istnieniu w świecie czystego dobra czy szczęścia. Dużo miejsca poświęca na przemyślenia dotyczące ludzkości oraz człowieka jako pojedynczej jednostki w masie ludzkiej. Według Kulikowskiej ludzkość nie ma wyraźnego celu, a człowiek jako niewolnik społecznych układów nie jest w stanie wyzwolić się z tego położenia – pragnienie człowieka, by sięgać wyżej i dalej, zostanie ostatecznie zdegradowane przez innych ludzi.

Autorka poddaje obserwacjom więzi między jednostkami i podkreśla moment przełomu w życiu każdego, gdy człowiek zaczyna rozumieć innych. Interesuje ją kwestia geniuszu jako siły twórczej, dzięki której powstają dzieła genialne. Według niej takim dziełem był Pan Tadeusz, ale w kategorię geniuszy włącza Galileusza, Kopernika, Szekspira czy Michała Anioła. Jej refleksje na temat wiedzy uzupełnia myśl o modlitwie – Kulikowska uważa, że modlitw nie ma już do kogo zanosić, ponieważ ten, do którego miały być słane, jest wytworem wyobraźni, a wszystkie troski i cierpienia nie pochodzą od niego (k. 28v). Osobiste notatki, wykraczające poza dywagacje na tematy ogólne, dotyczą samotności autorki – z jednej strony odpycha ją od ludzi, z drugiej – nie potrafi bez nich żyć. Własne problemy zdrowotne skłaniają ją do rozmyślań na temat śmierci i wieczności. Dziennik kończy urwana w połowie zdania notatka z 12 maja 1899 r. W zapiskach pojawia się ponadto wspomnienie Lusi (prawdopodobnie chodzi o Helenę Witkowską), która w opinii Kulikowskiej oddaje ogromny kult rozumowi. Pod datą 10 maja 1898 r. znajduje się notatka pisana w formie listu do kobiety imieniem Heluś. Kulikowska pisze do adresatki z sympatią, podkreśla jej miejsce i zasługi dla niej: „[...] wdzięczna ci jestem, żeś mnie z mej okropnej samotności wyrwała” (k. 27r).

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
Dziennik Marceliny Kulikowskiej z lat 1897–1910. Notes 1
Wariant tytułu: 
Notes nr 1 z zapiskami od 30 czerwca 1897 do 12 maja 1899
Miejsce powstania: 
s.l.
Opis fizyczny: 
69 k. ; 17,5 cm.
Postać: 
zeszyt
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
Od 1897 do 1899
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
7377 I
Uwagi: 
Karty zapisane częściowo długopisem, częściowo ołówkiem, co w niektórych miejscach może utrudniać czytelność. Pismo duże, zwarte, tylko gdzieniegdzie słabo czytelne. Wiele notatek przekreślonych w całości, niektóre zdania wykreślone i napisane od nowa. Dziennik mógł pełnić funkcję brudnopisu dla notatek wykładowych.
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Główne tematy: 
prawa kobiet, idea rozumu, cierpienie, samotność, edukacja kobiet, prawa jednostki, ludzkość jako masa, wieczność, wiedza, geniusz twórczy, nihilizm, wiara, brak wiary, ateizm, agnostycyzm, diarystyka kobiet, teksty literackie w dzienniku osobistym
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1897 do 1899
Nośnik informacji: 
papier
fotografia / skan
strona www
Gatunek: 
dziennik/diariusz/zapiski osobiste
Tytuł ujednolicony dla dziennika: