publikacje

Wróć do listy

Badanie życia i ludzi

Pamiętnik massażystki, zatytułowany przez autorkę jako Badanie życia i ludzi, to mieszcząca się na około siedemdziesięciu stronach relacja, obejmująca zaledwie kilkanaście lat z życia autorki. Na końcu pamiętnika umieszczone zostały daty 1899, 1904, 1908, które prawdopodobnie oznaczają momenty zakończenia pisania poszczególnych części pamiętnika. Rok 1908 to data, kiedy całkowicie zarzucone zostało pisanie. W trakcie pisania zachowana została chronologia wydarzeń.

Autorka nie przedstawia się z imienia ani nazwiska, nie czyni też tak w przypadku swojego męża, a osoby przewijające się przez karty pamiętnika zostały oznaczone przez nią inicjałami. Rozpoczyna swoją historię od własnej krótkiej charakterystyki, co uczyniła w dość specyficzny sposób: „[...] wychowana w dostatkach, wypieszczona przez męża, nieprzygotowana do pracy, ani walki z życiem” (s. 21). Dzięki temu zabiegowi wyjaśniła krótko, jak ciężko było jej pogodzić się z rolą zawodową, którą musiała przyjąć. Rodzinnemu domowi nie poświęca dużo miejsca, ale też nie osądza go surowo, mimo że zostały ukrócone jej ambicje naukowe i zawodowe. Początkowo sceptycznie, wręcz niechętnie nastawiona do małżeństwa, zaczęła po pewnym czasie odczuwać miłość do męża, ale po siedmiu latach mąż ogłosił, że roztrwonił jej majątek, i opuścił ją oraz czwórkę dzieci. Od tego momentu autorka musiała samodzielnie prowadzić dom i wychowywać dzieci. Decyzja o podjęciu pracy nie była dla niej łatwa, ale wydawała się oczywista. Strumff nie wspomina, na czym dokładnie polegało jej zajęcie ani jak dokładnie brzmiała treść ogłoszenia, od którego zaczęła swoją działalność. O swoim sposobie zarobkowania mówi jedynie „zajęcie”.

Najobszerniejsza część pamiętnika poświęcona jest sylwetkom pacjentów zgłaszającym się na masaże. Opisy są dyskretne, tak by nie można było rozpoznać, kogo dana relacja dotyczy. Pozwalają te sylwetki odkryć, jak wyglądało życie obyczajowe kobiet i mężczyzn, głównie jednak kobiet, w Warszawie pod koniec XIX  i na początku XX w. Z kart pamiętnika można wywnioskować, jak trudną pracą zajmowała się autorka i jak różnie była postrzegana. Nierzadko pacjentki traktowały ją jak spowiednika, zwierzając się z problemów lub podbojów, z kolei mężczyźni mylili masażystkę z prostytutką, przychodząc do niej po zupełnie inne usługi. Historie dotyczące pacjentów różnią się długością i szczegółowością. Sporadycznie autorka wspomina swoje dzieci, częściej mężapisze o podróży do niego do Wiednia ok. 1904 r., kiedy rozważała samobójstwo. Przebywała u niego dwa miesiące, a przekonawszy się całkowicie o swoim wstręcie do miłości fizycznej, wróciła do Warszawy. Pod koniec pamiętnika pojawiają się przemyślenia związane z wymaganiami opinii publicznej wobec kobiet, samotnych matek, wychowujących nieraz nieślubne dzieci. Autorka zaznacza, jak ciężko muszą pracować takie kobiety, ponosząc dodatkowo ciężar bycia poza społeczeństwem, podczas gdy mężczyzna, ojciec dziecka, nie musi właściwie nic. Ma ona świadomość klasową, która z czasem zmienia się u niej w postrzeganie człowieka jako człowieka, a nie poprzez pryzmat nazwiska, które nosi, czy rodziny, z której pochodzi.

Autor/Autorka: 
Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
89 s.
Postać: 
zeszyt
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
Od 1893 do 1915
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
MHW/A/II/456/1-2, MHW/A/II/457
Uwagi: 
W pamiętniku znajdują się komentarze wnuka lub wnuczki autorki, pojawiają się także podkreślenia i oznaczenia miejsc, gdzie zaczyna się opis kolejnego klienta autorki. Na końcu pamiętnika wynotowane wydatki z 1915 r.
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Główne tematy: 
praca zawodowa kobiet, opinia publiczna, życie obyczajowe Warszawy, seksualność, masaż, biseksualne relacje, relacje erotyczne między kobietami, queer, związki lesbijskie, relacje małżeńskie, samotne wychowywanie dzieci, opuszczenie męża, emancypacja kobiet, androgyniczny wygląd, antropologia, obserwacje antropologiczne, krytyczna ocena związków małżeńskich, kłopoty finansowe, ekonomiczna sytuacja kobiet
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1893 do 1915
Nośnik informacji: 
papier
Gatunek: 
pamiętnik/wspomnienia