organizacje/partie

Wróć do listy

Polska Organizacja Wojskowa

Wariant nazwy: 
POW

Polska Organizacja Wojskowa - tajna organizacja wojskowa działająca w Królestwie Polskim (w późniejszym okresie także w Rosji, na Ukrainie oraz w Galicji i Wielkopolsce), powstała w sierpniu 1914 roku w Warszawie, w wyniku połączenia konspiracyjnego Związku Walki Czynnej i grup Armii Polskiej. Głównym inicjatorem powstania i przywódcą POW był Józef Piłsudski. Celem organizacji było szkolenie wojskowe młodzieży i działalność dywersyjno-wywiadowcza przygotowująca zaplecze do powstania polskich sił zbrojnych i walki o niepodległość. Po zajęciu Królestwa Polskiego przez państwa centralne większość członków POW wstąpiła do Legionów Polskich, a sama organizacja działała półlegalnie. Piłsudski zahamował dalsze wcielanie do Legionów i zdecydował się rozbudować organizację, by uczynić z niej siłę umożliwiającą rokowania z państwami centralnymi w sprawie powołania polskiego rządu i armii. Po ogłoszeniu Aktu 5 listopada (1916), w styczniu 1917 roku POW uznała zwierzchnictwo Tymczasowej Rady Stanu (w jej skład wszedł Piłsudski), w tym czasie organizacja liczyła ponad 11 tysięcy członków. Po kryzysie przysięgowym i związanymi z tym aresztowaniami kierownictwa i części członków, organizacja ponownie przeszła do konspiracji, a na jej czele stanął Edward Rydz-Śmigły. W 1918 roku POW czynnie uczestniczyła w różnych akcjach dywersyjnych i zbrojnych, w przejmowaniu władzy na ziemiach polskich. Szacuje się, że w czasie działania organizacji było z nią związanych około 30 tysięcy ludzi, co miało wpływ na tworzenie się państwa polskiego i siłę powstającego Wojska Polskiego. Organizacja została ostatecznie rozwiązana 11 listopada 1918 roku, a pozostałe w konspiracji ogniwa zostały podporządkowane Sztabowi Głównemu Wojska Polskiego. Polacy związani z POW, pozostali w ZSRR byli represjonowani, a w latach 30. wielu z nich zostało aresztowanych i rozstrzelanych przez NKWD.

Źródło: www.encyklopedia.pwn.pl