dzienniki

Wróć do listy

Czerniejewska, Tola [dziennik]

Zapiski Toli Czerniejewskiej dotyczą lat 1889-1892. Zeszyt zatytułowany został „Kartki z życia” i dzieli się na dwie części: pierwszą, od grudnia 1889, pisaną w okresie panieństwa oraz drugą, rozpoczynającą się we wrześniu 1891, pół roku po ślubie kobiety. W swoim dzienniku Tola odnotowuje wszystkie istotne dla niej wydarzenia – chorobę w rodzinie, uroczystości i spotkania towarzyskie, w których bierze udział, a przede wszystkim historię relacji z Maurycym Michniewiczem. Znajomość z mężczyzną, którego nazywa w swoich zapiskach „Maurice”, stanowi główny temat dziennika. Notatki autorki są szczegółowe i bardzo refleksyjne – Tola skrupulatnie analizuje każdy gest, słowo i poszczególne, angażujące ją sytuacje, a także uważnie obserwuje i opisuje swoje emocje. Mimo wielu wątpliwości, jakimi autorka dzieli się w dzienniku, kreuje się ona na kobietę rozsądną i samoświadomą – bardzo często zaznacza, że nie ulega nagłym porywom serca, ponieważ nauczyło ją tego doświadczenie „Serce moje, które się zahartowało za młodu na wszelkie gorętsze porywy, dziś na uczucie miłości zdobyć się nie może!” kv31. W dzienniku odnaleźć można przepisane wiersze i prywatną korespondencję pomiędzy Maurycym a nią i jej rodzicami. Autorka dzieli się również wrażeniami z podróży. Dużą wagę przykłada do relacji, jakie panują w jej otoczeniu. Opisuje swoją znajomość z rodami Dębskich, Konarzewskich i Chojnackich.

Pierwsza część dziennika poświęcona jest rozterkom Toli, które definiują jej życie uczuciowe. W 1889 roku nawiązała ona bliskie stosunki zarówno z B. „Łąckim” (którego najczęściej opisuje jako „Ł”) oraz Maurycym Michniewiczem, z którym znała się od czterech lat. Nie przyjmuje oświadczyn Maurycego, ponieważ ma wątpliwości, czy mężczyzna sprosta roli męża. Po ochłodzeniu kontaktu z Michniewiczem rezygnuje jednak również z relacji z Łąckim i znaczną część zapisków poświęca refleksjom na temat podjętych decyzji: „duma moja nie pozwala mi na zrobienie pierwszego zaczepnego kroku” kv37. W dzienniku uwidacznia się bliska relacja Toli z jej rodzicami – zarówno ojciec, jak i matka aktywnie uczestniczą w jej życiu, pośredniczą również w trudniejszych rozmowach z Maurycym. Po wielu perypetiach parze udaje się dojść do porozumienia i zaręczają się 20 grudnia 1889 roku. Tola Czerniejewska wielokrotnie wspominała w dzienniku o swoim wątłym zdrowiu. Dla podreperowania odporności 28 czerwca 1899 roku udała się w planowaną, półroczną podróż do Davos we Włoszech: „słaba kompleksyja mojego organizmu wymaga koniecznie górskiego powietrza” kr83. Była to pierwsza dłuższa rozłąka narzeczeństwa, o czym autorka kilkukrotnie wspominała w swoich zapiskach. Uroczystość zaślubin odbyła się w Kościele Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Warszawie, w dniu 2 kwietnia 1891 roku. Wydarzenie zorganizowane zostało w sposób kameralny, jednak wśród gości pojawił się m.in. hr. Józef Mączyński, dobry przyjaciel Maurycego Wraz ze stopniową stabilizacją związku pary, Tola coraz rzadziej sięga po dziennik. Pomiędzy kolejnymi wpisami pojawiają się kilkumiesięczne przerwy. Druga część „Kartek z życia” rozpoczyna się pół roku po ślubie Michniewiczów i składa się w większości z opisu wydarzeń mających miejsce w ostatnim półroczu. Tola opisuje m.in. podróż poślubną do Wiednia, Wenecji, Werony i Paryża. Para musiała wielokrotnie zmieniać plany podróży, co wpływało na samopoczucie autorki, czym dzieliła się w swoich notatkach. Z największym entuzjazmem opisuje Tola kościoły, które z zainteresowaniem zwiedzała. Na ostatnich kilkunastu stronach dziennika pismo autorki jest mniej staranne, a ona sama zauważa, że coraz rzadziej sięga po dziennik. Zeszyt kończy się z dniem 7 lutego 1892 roku. Autorka podsumowuje swoje zapiski słowami: „Ależ otóż i kończy się mój zeszyt pamiętnika, żegnajcie miłe wspomnienia i gorzkie chwile…” kv172

Autorka/autor: 
Miejsce przechowywania: 
Sygnatura: 
525
Chronologia: 
Od 1889 do 1892
Główne tematy: 
młodość, życie rodzinne, związek, zdrowie, introspekcja